\u00a9 Frigga Asraaf 2019<\/p>\n\n\n\n
Over hoe onze heidense voorouders dachten, handelden en het leven \nervoeren kunnen we ons een voorstelling maken aan de hand van \novergeleverde bronnen en het onderzoek dat hier naar gedaan is en wordt.\n We zullen het echter nooit met zekerheid weten en dat is iets om in het\n achterhoofd te houden bij bestudering van het heidendom van onze \ngermaanse en keltische voorouders. Wij leven nu en het is aan ons om wat\n we leren over en van het verleden te vertalen naar deze tijd. De reden \nvoor het vieren van jaarfeesten blijven echter hetzelfde: het bevorderen\n van vruchtbaarheid, het welzijn van plant en dier, de aarde en het \nwelzijn van mensen.<\/p>\n\n\n\n
We weten dat Keltische en Germaanse volkeren in nachten telden in plaats van in dagen zoals wij en dat de maan ten grondslag lag aan hun tijdberekening. De jaarfeesten begonnen aan de vooravond een gebruik dat is blijven bestaan in bijvoorbeeld kerstavond en pakjesavond. Er was geen eenheid in geloof en gebruiken. Alleen al door het verschil in klimaat. Het voorjaar doet bijvoorbeeld in de Lage Landen eerder haar intrede dan in Scandinavische landen.<\/p>\n\n\n\n
In dit stuk richt ik me op het germaanse veld en worden de keltische \njaarfeesten alleen als vergelijk vermeld. Het belang van de jaarfeesten \nlag en ligt verschoven binnen het keltische en germanen veld. Een van de\n verschillen die hierdoor naar voren komt is dat voor het keltische veld\n de sluiers rond Samhein op zijn dunst zijn, en voor het germaanse veld \nis dit in de joeltijd het geval.
\nVoor het keltische veld ligt de nadruk op Samhain 31 oktober (waarvan de\n evenknie bij germaanse heidenen Winternachten wordt genoemd) en op \nBeltane op 31 mei in het nederlands ook bekend als Meiavond. Voor het \ngermaanse veld ligt het zwaartepunt op de winterzonnewende (21 december)\n en de zomerzonnewende (21 juni). Beide zonnewendes en eveningen vallen \nmeestal op de 20ste of de 21ste van de maanden waarin ze vallen, maar \nhet kan vari\u00ebren tussen de 19de en de 23ste. De namen van de jaarfeesten\n die vallen op de eveningen, als dag en nacht in evenwicht zijn qua \nlengte zijn de Herfstevening (21 september) en Ostara (21 maart).<\/p>\n\n\n\n
Het jaarwiel zoals bekend in heidens\/paganistische kringen is een \nmodern bedenksel, zoals veel dat als traditioneel wordt bestempeld. Dit \ndoet niets af aan de waarde ervan. Het is gewoonweg een eigentijdse \ninvulling.<\/p>\n\n\n\n
Germaans<\/strong> Keltisch<\/strong> Offerfeesten<\/strong> Kalender en tijdrekening<\/strong> Waar de aarde in een jaar rond de zon draait, wentelt de maan in die \ntijdspanne 12 keer rond de aarde. Een maanjaar telt iets meer dan 354 \ndagen. Bij een tijdberekening in maanjaren ontstaat er dus een tekort, \nwant een maanmaand duurt in beginsel ongeveer 28 dagen. Om dit verschil \nte overbruggen voegde men om de paar jaar een maand van 22 of 23 dagen \ntoe. Om het zonnejaar en het maanjaar met elkaar in overeenstemming te \nbrengen, werd er om de twee jaar een maand van 22 of 23 dagen ingelast.<\/p>\n\n\n\n Eeuwenlang bleef het zoeken naar de juiste tijdrekening. De \ngeschiedenis van onze huidige kalender begint zo\u2019n 3000 v.o.j. in \nEgpyte. De toenmalige tijdwijzer aldaar verdeelde het jaar in drie \nseizoenen met elk vier maanden van dertig dagen. De aarde heeft 365,2564\n dagen nodig voor haar baan om de zon en een tropisch jaar telt 365,2422\n dagen. De ontbrekende tijd moest dus worden toegevoegd. Het jaargetijde\n van het overstromen van de Nijl luidde het nieuw jaar in. Jaargetijden<\/strong> Lente of voorjaar is het jaargetijde tussen winter en zomer. Het oudhoogduitse lenzin<\/em>, lengizi<\/em>(n<\/em>), langez en het oudengelse lencten worden dikwijls teruggevoerd op de de proto-germaanse samenstelling *langa-tina<\/em>\u2013 met als letterlijke betekenis \u2018lange dagen\u2019.<\/p>\n\n\n\n De zomer is het warmste jaargetijde. Verwante woorden in oude germaanse talen zijn: Oudsaksisch sumar<\/em>; oudhoogduits sumar<\/em>; oudfries sumer<\/em>, somer<\/em>, semmer<\/em>, simmer<\/em>; oudengels sumor<\/em>; oudnoords sumar<\/em> allen te herleiden naar het proto-germaans *sumara<\/em>\u2013 .<\/p>\n\n\n\n Het jaargetijde tussen zomer en winter zomer en winter noemen we najaar of herfst. Een woord verwant aan het oudsaksische herbist<\/em>; het oudhoogduitse herbist<\/em>; het oudfriese herfst<\/em>; het oudengelse h\u00e6rfest<\/em> en het proto-germaans *harbista<\/em>\u2013 en het oudnoordse haust<\/em> dat te herleiden is naar het proto-germaans *harbusta<\/em>-. Al deze woorden verwijzen naar oogsttijd en waarschijnlijk was de oorspronkelijke betekenis \u2018tijd waarin men plukt\u2019.<\/p>\n\n\n\n Het koudste deel van het jaar duiden we aan als winter en andere talen met verwante woorden zijn: oudsaksisch wintar<\/em>; oudhoogduits wintar<\/em>; oudfries winter<\/em>; oudengels winter<\/em>; oudnoords vetr<\/em>; gotisch. wintrus<\/em> en proto-germaans *wintru<\/em>-.<\/p>\n\n\n\n Maandnamen<\/strong> Nederlands: Oudhoogduits (900\u20131500): Bede Bronnen<\/strong> Internet Bronnen<\/strong> \u00a9 Frigga Asraaf 2019 Over hoe onze heidense voorouders dachten, handelden en het leven ervoeren kunnen we ons een voorstelling maken aan de hand van overgeleverde bronnen en het onderzoek dat hier naar gedaan is en wordt. We zullen het echter nooit met zekerheid weten en dat is iets om in het achterhoofd te houden … <\/p>\n
\nWinternachten \u2013 31 oktober: Verering voorouders
\nJoeltijd \u2013 eind december \/ begin januari: twaalf joelnachten, \nwinterzonnewende, zon laagste punt, moedernacht, sluiers tussen de \nwerelden (leven en dood) dunner
\nThorriblot \u2013 eind januari: overgeleverd in IJsland
\nDisirblot \u2013 eind februari: bekend uit Zweden, voormoeder- en ploegfeest
\nOstara \u2013 maart: lente-evening, nacht en dag even lang, zaaitijd, verering godin Eostre of Ostara
\nMeiavond avond 31 april \/ 1mei: vruchtbaarheidsfeest, dansen rond de meiboom
\nMidzomer: zomerzonnewende, zon hoogste punt
\nOogstfeest \u2013 augustus
\nHerfstevening \u2013 september: herfst-evening, dag en nacht in evenwicht, oogstfeest<\/p>\n\n\n\n
Samhain \u2013 31 oktober: begin nieuw jaar, verering voorouders, sluiers tussen de werelden (leven en dood) dunner
Joel \u2013 eind december \/ begin januari: winterzonnewende, zon laagste punt
Ibolc \u2013 begin februari: ploegfeest, vieren terugkeer zonnegod
Ostara \u2013 lente evening maart: nacht en dag even lang, zaaitijd, verering godin Eostre of Ostara
Beltane \u2013 1 mei: vruchtbaarheidsfeest, dansen rond de meiboom
Midzomer \u2013 zomerzonnewende juni \u2013 zon hoogste punt
Lughnasadh \u2013 1 augustus: jaarfeest ter ere van de zonnegod Lugh
Mabon \u2013 herfst-evening september: dag en nacht in evenwicht, zonnegod vertrekt naar de onderwereld<\/p>\n\n\n\n
\nHet vieren van offerfeesten in heidense tijden is uit verschillende geschiedkunige bronnen bekend, waaronder History of the Wars<\/em>\n waarin de Byzantijnse geschiedschrijver Procopius (zesde eeuw) melding\n maakt van het vieren van de winterzonnewende in Thule (Scandinavie). \nEveneens in noordelijke streken werden naar zeggen van de ijslandse \ngeleerde Snorri Sturluson (1179 \u2013 1241) jaarlijks drie offerfeesten \ngevierd. In de de Ynglinga sage (onderdeel van de Heimskringla saga) \nnoemt bij een offerfeest dat aan het begin van de winter werd gehouden, \neentje midden in de winter en de derde midden in de zomer.
\nDe romeinse geschiedschrijver Tacitus (eerste eeuw n.o.j.) noemt in zijn boek Germania<\/em> een feest ter ere van de godin Nerthus en in zijn Annalen feest ter ere van de godin Tamfana.
\nDe angelsaksische monnik Bede (672 of 673 \u2013 735) schreef het boek De temporum ratione<\/em>\n (\u2018De Berekening van Tijd\u2019). Dit boek draait om een kalender en niet om \njaarfeesten. Het blijft bij een enkele opmerking hierover. Rond de \nwinterzonnewende, het begin van het angelsaksische jaar, was Modraniht<\/em>\n (\u2018moedernacht\u2019) het belangrijkste feest. In onze maand februari zouden \nde heidenen koeken aan hun goden hebben geofferd. Een jaarfeest in de \nmaand april was gewijd aan de godin Eostre (in het engels heet Pasen nog\n altijd Easter<\/em>). Mogelijk valt uit de naam Halegmonath<\/em>\n (\u2018heilige maand\u2019) af te leiden rond deze tijd offerfeesten werden \ngehouden. Onze maand november stond bij de angelsaksen bekend als Blod-Monath<\/em>\n en dit betekent letterlijk \u2018bloed-maand\u2019. De tijd van de slacht waarbij\n het vlees waarschijnlijk deels diende als offer voor de goden en deels \nvoor de aanleg van de wintervoorraad.<\/p>\n\n\n\n
\nOok nu nog spelen de omwentelingen van maan en zon een rol bij het \nbepalen van het tijdstip waarop we de heidense jaarfeesten vieren. \nTijdberekening is in de loop der eeuwen veranderd omdat men nauwkeuriger\n wilde berekenen. Laten we dus eens onderzoeken wat er gewijzingd is ten\n opzichte van germaans\/keltische tijden.<\/p>\n\n\n\n
\nDe Juliaansekalender is gestoeld op de egyptische tijdwijzer en het \ntropisch jaar en werd in 46 v.o.j. ingevoerd door Julius Caesar. Het \nJuliaanse jaar begon in maart en pas in het jaar 450 veranderde dit in \njanuari. Het Juliaans jaar telde 365,25 dagen. Nog steeds iets korter \ndan de omloop van de aarde om de zon nodig heeft. Men stelde ieder \nvierde jaar een schrikkeljaar in van 366 dagen, de schrikkeldag is 29 \nfebruari. Toch was ook deze kalender niet nauwkeurig genoeg.
\nIn een van de hoofdstukken van het al eerder genoemde boek De temporum ratione<\/em>\n (\u2018De Berekening van Tijd\u2019) behandelt Bede de engelse maanden die \nfeitelijk de heidense maanden waren. Om het tekort van de maanjaren op \nte vullen werd volgens hem telkens na twee of drie jaar in de zomer een \nmaand toegevoegd en deze werd \u00d0rili\u00f0i<\/em> genoemd. Bede liet het nieuwe jaar in december beginnen.
\nEeuwen later, we zijn nu aanbeland in 1582, overbrugde de \nkalenderhervorming van paus Gregorius XIII 10 dagen. In de gewesten \nLimburg en Brabant werd de kalender meteen ingevoerd. Een jaar later \ngevolgd door Holland en Zeeland. Het komt er op neer dat katholieken de \nGregoriaansekalender aanvaarden en de protestanten hem afgewezen. In de \novergangsperiode werden beide kalenders vaak naast elkaar gebruikt met \nde aanduidingen Oude Stijl en Nieuwe Stijl.
\nDe overgang van de Juliaanse- naar de Gregoriaansekalender was \nomstreden, met als gevolg dat in de zeventiende eeuw beide in gebruik \nwaren. In de Republiek der Nederlanden was op twee gewesten na, Holland \nen Zeeland, de Juliaansekalender nog in zwang. Het verschil tussen beide\n kalenders was in 1700 al opgelopen tot 11 dagen. Om vergissingen te \nvermijden was het gewoonte om de datum van beide kalenders te vermelden.<\/p>\n\n\n\n
\nOorspronkelijk kenden germaanse volkeren twee jaargetijden: zomer en \nwinter. Alle germaamse talen hebben woorden voor deze begrippen met \nelkaar gemeen. Voor de woorden lente en herfst geldt dit niet.<\/p>\n\n\n\n
\nHieronder een drietal lijstjes met namen van de kalendermaanden in het nederlands, het oudhoogduits (900\u20131500) en van Bede:<\/p>\n\n\n\n
\njanuari \u2013 louwmaand
\nfebruari \u2013 sprokkelmaand, schrikkelmaand
\nmaart \u2013 lentemaand
\napril\u2013 grasmaand
\nmei \u2013 bloeimaand
\njuni \u2013 zomermaand
\njuli \u2013 hooimaand
\naugustus \u2013 oogstmaand
\nseptember\u2013 herfstmaand
\nevenmaand, gerstmaand
\noktober \u2013 wijnmaand
\nnovember \u2013 slachtmaand
\ndecember \u2013 wintermaand<\/p>\n\n\n\n
\nWintarmanoth \u2013 wintermaand
\nHornung \u2013 de bastaard?
\nLenzinmanoth \u2013 lentemaand
\nWinnemanoth \u2013 weidemaand
\nOstarmanoth \u2013 paasmaand
\nBrachmanoth \u2013 bloeimaand
\nHewimanoth \u2013 hooimaand
\nAranmanoth \u2013 oogstmaand
\nWitumanoth \u2013 houtmaand
\nWindumemanoth \u2013 druifoogst-maand
\nHerbistmanoth \u2013 oogstmaand
\nHeiligmanoth \u2013 heiligemaand<\/p>\n\n\n\n
\ndecember \u2013 \u00c6rra Geola
\njanuari \u2013 \u00c6fterra Geola
\nfebruari \u2013 Solmona\u00f0
\nmaart \u2013 Hre\u00f0mona\u00f0
\napril\u2013 Eostermona\u00f0
\nmei \u2013 \u00d0rimilcemona\u00f0
\njuni \u2013 \u00c6rra Li\u00f0a
\njuli \u2013 \u00c6fterra Li\u00f0a
\naugustus \u2013 Weodmona\u00f0
\nseptember \u2013 Haligmona\u00f0
\noktober \u2013 Winterfille\u00f0
\nnovember \u2013 Blotmona\u00f0<\/p>\n\n\n\n
\nAsraaf, Frigga \u2013 Asatru, een naslagwerk \u2013 H2O Boeken, Hasselt NL 2010<\/p>\n\n\n\n
\nEtymologiebank.nl \u2013 www.etymologiebank.nl
\nKalender en tijdrekeningen- www.dwc.knaw.nl
\nKalenders en tijdrekening \u2013 www.morgenster.org
\nHistory of the Wars by Procopius, book XV https:\/\/en.wikisource.org\/wiki\/History_of_the_Wars\/Book_VI<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"