Gemeenschap in het kort

Het aantal mensen dat germaans heidendom als hun levensbeschouwing ziet is groeiende en het germaans heidense landschap in Nederland telt de laatste jaren tal van groepen. Met beeldspraak zijn alle germaans heidenen en de heidense groepen eilandjes te noemen waar zich bruggen tussen bevinden of waar deze geslagen kunnen worden. Het is goed dat er zoveel verschillende eilandjes zijn. Ze zijn veilig en vertrouwt. Mensen kunnen ervoor kiezen hun eilandje voor zichzelf houden of er samen met anderen een heel eigen invulling van heidendom op beleven.

Een stroming is de som der delen. Elk deel hoort erbij, maar niet elk onderdeel is voor iedereen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan seidr en toverij. Dat zijn praktijken waar niet iedereen zich mee wil bezighouden. Op dit gebied is er bijvoorbeeld het verschil in denken dat runen enkel en alleen schrifttekens zijn of ze ook als tovertekens zien. Een voorbeeld met betrekking op de religie is de overgeleverd dat onder de vikingen zich mensen bevonden die vertrouwden op hun eigen macht en kracht in plaats van hun vertrouwen in de goden te stellen. Ook dit is blijkbaar een oeroud menselijk gegeven. Hoe tegenstrijdig het ook mag klinken ook een atheïst kan zichzelf als heiden beschouwen.

Om terug te komen op de beeldspraak aan het begin van dit artikel: het is op zijn tijd gezellig en leerzaam eens een ander eiland te bezoeken of om met geloofsgenoten samen te komen op gemeenschappelijke grond tussen de eilanden. Net zo goed als aangenaam en verassend kan een bijeenkomst vreemd en onwennig zijn als blijkt dat mede heidenen er heel andere kijk en gewoonten op na houden. Op religieus/spiritueel gebied kunnen denkwijzen immers zelfs binnen hetzelfde veld sterk uiteenlopen. Persoonlijk vind ik het nog altijd boeiend kennis te nemen van een soms heel andere opvatting dan de mijne over germaans heidendom en om aan een ritueel deel te nemen vanuit een andere invalshoek dan de mijne. Anders hoeft niets af te doen of toe te voegen. Bedenk de mogelijkheid dingen voor kennisgeving aan te kunnen nemen. Het kan een ervaring zijn die je als je wil aan het denken kan zetten of inspiratie brengen. Tegelijk hoeft de mening van of manier van omgaan van anderen helemaal niets te veranderen in je denken of doen.

Wat is een gemeenschap?
Van een gemeenschap is te stellen dat die over het algemeen gedeelde waarden, doelen en saamhorigheid heeft. Waar goede verhoudingen binnen een gemeenschap belangrijk zijn, bestaat deze niet uit louter vrienden. Neem een nederzetting uit vroeger tijden als voorbeeld of nog kleiner een familie. Niet iedereen vond elkaar aardig maar men moest wel samenwerken om te overleven. De huidige samenleving is sterk veranderd ten opzichte van vroeger. We zijn op een andere manier als mensen op elkaar aangewezen om te overleven, meesttijds niet meer zo direct. Daarnaast zijn er tegenwoordig vele tradities en levensbeschouwingen binnen onze maatschappij en horen we vaak bij meerdere gemeenschappen.

Heidense gemeenschap
Wat valt onder de noemer (germaans) heidense gemeenschap? Om dit enigszins te kunnen benoemen, is het nodig het breed te bezien, want heidendom bestaat uit meer dan één stroming. Een paar van de stromingen zijn germaans heidendom, druïdisme, hekserij, keltisch heidendom, traditionele wicca en wicca-hekserij. Alle mensen die zich onder een van de deze stromingen of de heidense stroming in het algemeen scharen vormen samen een heidense gemeenschap, mits zij hier zelf voor kiezen natuurlijk. Elke stroming afzonderlijk is ook een gemeenschap te noemen, waarbinnen weer kleinere gemeenschappen aan te merken zijn. Groepen binnen de stromingen vormen elk een kleine eigen gemeenschap met hun eigen gebruiken en voorkeuren. Ook binnen stromingen als wicca en hekserij zijn er mensen die zich verbonden voelen met het germaanse veld, zonder zich meteen germaans heiden te willen noemen, maar dus wel tot zowel de heidense gemeenschap in het algemeen als tot de germaans heidense gemeenschap behoren, naast de gemeenschap van de eigen stroming. Is het nog te volgen? Vast wel!

Het germaanse veld
Het germaanse veld is redelijk af te bakenen is een optelsom van een aantal dingen. Geschiedkundig gezien gaat het om een bepaalde periode, er zijn de schriftelijke bronnen overgeleverd, er zijn en worden archeologische vondsten gevonden en er zijn volksgebruiken door de eeuwen heen blijven bestaan. Het germaans heidendom is echter een levende traditie die onderhevig is aan veranderingen. Het is aan ons heidenen om oude waarden en kennis te vertalen naar het leven zoals we dit anno nu voorgeschoteld krijgen.

Dingvrede
Tijdens germaans heidense bijeenkomsten geldt vaak de dingvrede. Waarschijnlijk staat het begrip ding zowel voor samenkomst als voor volksvergadering. Het woord ding is te herleiden naar het proto-germaanse *þinga. Verwante woorden in diverse germaanse talen zijn: oud-fries thing, oud-saksisch thing, nederduits ding, oud-nederlands thing, nederlands ding, oudhoogduit ding, oudnoords þing. Het oudnoorse helga þin betekent zoveel als ‘heilig ting’ en þinghelgi ‘het heilige gebied binnen de omheinde vergaderplaats’. Mogelijk duidt dit erop dat we kunnen veronderstellen dat een ding ook cultusreligieuze aspecten kende.

Bronnen
Laan, K. ter – Folklore en volkswijsheden in Nederland en Vlaanderen – Prisma, Utrecht 2005, derde druk
Timmermans, Lisette – Handboek geneeskruiden – Uitgeverij Ank-Hermes bv, Deventer 2004

Internet Bronnen
GardenStone – Ting – Ding – ‘þing’, Rechtbank Volksvergadering – Een GardenStone Publicatie, hier te downloaden.