Er is iets waar wij toch eens ons hart over willen luchten. Wij worden zo langzamerhand een beetje moe van de slachtofferhouding van sommige heidenen ten opzichte van het christendom. Graag leggen wij gedachten en vragen van ons hieromtrent eens aan jullie voor. Het is met onze eenen-twintigste eeuwse denkwijze makkelijk het verleden te veroordelen, maar enige nuance is her en der toch wel op zijn plaats naar onze mening. We weten allemaal wel ongeveer wat aanhangers van het christendom zo in de loop der jaren hebben uitgehaald. Maar is het aan òns om nog steeds boos op de christenen te zijn voor wat ze onze voorouders hebben aangedaan? En wie heeft wat gedaan en waarom? De tijd van de kerstening ligt toch al wat eeuwen achter ons. Hebben we het over de christenen van toen of de christenen van nu? Kunnen we zo in het algemeen de heidenen uit oude tijden zien als slachtoffers van het christendom?
ENKELE ZAKEN OP EEN RIJTJE
Het zou te veel zijn om in dit artikel het verloop van de kerstening uitgebreid onder de loep te nemen, maar een paar punten eruit halen is wel interessant. Het is bijvoorbeeld bekend dat men de christelijke god als één van de vele zag. Logisch lijkt ons, voor mensen die in meerdere goden geloven. Sommigen dichtten de christelijke god meer macht toe dan hun eigen goden, een reden om over te gaan naar het christendom.
Ook politieke en economische motieven speelden mee. Er is een aantal voorbeelden bekend waarbij een vorst zich tot het christendom bekeerde om vervolgens zijn onderdanen desnoods met geweld tot het nieuwe geloof te dwingen. Het was heidenen vaak verboden handel te drijven met of te verblijven in christelijke staten. Pörtner verwoordt het als volgt: 'Wie met de landen van Europa handel wou drijven, wat op de lange duur toch winst-gevender bleek dan ongeregelde handel van oorlogen en piratenstreken, moest zich laten dopen.'1 Men kan zich afvragen wat de betekenis van religie voor een persoon is als deze uit politieke en economische overwegingen naar een ander geloof over stapt.
Een vraag die bij beide bovenstaande voorbeelden gesteld kan worden is hoe hier het beschuldigende vingertje in de richting van het christendom gestoken kan worden. En is over schuld spreken niet erg christelijk?
Een ander punt op de agenda tegen het christendom, naast het verwijt van het kerstenen van onze voorouders, is dat men veelal niet openlijk uit kan komen voor zijn 'heiden-zijn'. Men denke bijvoorbeeld aan de problemen die dit op het werk tot gevolg zou kunnen hebben. Maar hebben we het dan alleen over de intolerante houding van christenen? Ook niet-christenen of mensen die geen geloof aanhangen
vinden heidendom vaak raar, eng of belachelijk.
En kunnen we wel zwart-wit stellen dat het christendom alleen maar slecht is (geweest)? Zijn heidenen altijd vriendelijk geweest? Hoe ver wil een mens gaan in het idealiseren met terugwerkende kracht? We leven in een land dat al eeuwenlang overwegend christelijk is en de rol van het calvinisme moet niet uitgevlakt worden. Ook dit erfgoed zit diep geworteld in onze cultuur, onze maatschappij en dus ook in ons. Dat krijg je niet zo maar even uit gewist, maar dat hoeft toch ook niet? Of we er blij mee zijn of niet, het maakt hoe dan ook deel van ons uit.
Als laatste: realiseren degenen die een slachtofferhouding aannemen en geen goed woord over hebben voor de christenen zich dat ze het daarmee ook over hun familie, hun buren, vrienden, collega's hebben? Zijn dat allemaal lelijke heksen- en heidenvervolgers?
CHRISTEN OF HEIDEN?
Wij zijn in dit artikel niet het christendom aan het verdedigen. Mensen die ons kennen weten wel hoe wij over het christendom denken en wij kunnen er ook flink op mopperen. We hebben het een en ander aan persoonlijke verhalen van mensen gehoord die ons de haren te berge deden rijzen. Dat Nederland door de katholieke kerk weer tot missiegebied is verklaard zou ons in de lach kunnen doen schieten als het niet zo triest was.
Maar we hebben ook de indruk dat sommige mensen die overgestapt zijn van het christendom naar het heidendom de ene symboliek hebben vervangen door de andere. Is de overstap qua denkwijze gemaakt? Dat betwijfelen we nog wel eens.
Voor anderen weten en bepalen wat goed voor ze is en wat ze moeten doen is blijkbaar heel menselijk. We kregen eens een e-postberichtje van iemand die zich agnost, indien geprovoceerd, atheïst noemt. Deze persoon wist te vertellen dat goden de wet voorschrijven en dat de godin Nehelennia niet blij was met de manier waarop Het Rad bezig is. Na twee keer lezen drong het door dat het berichtje serieus bedoeld was. Op Frigga's vraag aan de schrijver of hij de goden wilde uitleggen dat ze de wet moesten voorschrijven in de hoop dat dan alles goed zou komen, kwam het volgende antwoord: "ik geef het op domme meid."
Ook verkondigde ooit eens een heiden, die een lezing gaf over asatru, dat wicca en sjamanisme terug moeten keren naar de wortels. Verbazingwekkend! Daar gaan we weer.... Al zou er waarheid in de stelling schuilen dan nog is het, naar onze denkwijze, aan die stromingen zelf om dat te bepalen.
Wat is het toch heerlijk om heiden te zijn. Wij hoeven gods woord niet te verspreiden of zieltjes te redden. Voor het redden van zijn ziel neemt een heiden zelf wel de verantwoording! Als er bij heidenen al iets te redden valt. Religie is iets dat in je hart zit. Het behoort niet tot onze denkwijze anderen van onze levensbeschouwing te willen overtuigen. Mensen die het ook in zich hebben komen het hopelijk
op een of andere manier wel tegen en vinden hun eigen weg er wel in.
Hopelijk leren we als mensheid ooit eens het op te geven anderen de wet te willen voorschrijven. Hopelijk komen we ooit zo ver te leren dat er vele wegen zijn die naar Rome leiden. Een ieder verzint maar wat hij of zij in plaats van Rome in wil vullen. Gelukkig is de groep mensen die zich heiden noemt, waarbij wezenlijk het wat wij 'heidensgedachtengoed' noemen aanwezig is, veel groter dan het kleine groepje 'christelijke slachtoffers'.
Het komt ons voor dat door een slachtofferhouding ten opzichte van het christendom ook nogal wat autoriteit aan het christendom wordt verleend. Hebben we de erkenning van het christendom nodig? Geeft die erkenning ons bestaansrecht? Gaan we weer dingen buiten onszelf leggen? Zijn excuses van de paus zo belangrijk? Verontschuldigingen zijn maar woorden. Gaan we ons weer afhankelijk maken van woorden van hogerhand uit een hiërarchie waar we net uitgestapt zijn?
FICTIE OF REALITEIT?
'Heidenen worden al honderden jaren opgejaagd en gedood.'
In Nederland, in België, in Duitsland? Laten we ons tot Nederland beperken. Wij zijn in ons leven nog nooit opgejaagd omdat we heiden zijn en we zijn nog steeds springlevend. Er zijn aardig wat mensen op wie bovenstaand citaat uit een brief die Het Rad kortgeleden ontving ook niet van toepassing is. Hoe zou het met de schrijver zitten? Heeft die het aan den lijve ondervonden? Is hij anno 2000 van huis en haard verdreven en moet hij vrezen voor zijn leven?
'En tot mijn grote verbazing ben ik een van de weinige echte kerk-haters onder asatru-aanhangers.'
Ook zo'n opmerking uit een brief die Het Rad ontving. Haat? Wat bereiken we daarmee? Van mensen die de nodige ellende van de kerk te verwerken hebben gekregen, is felheid, verbittering en haat te begrijpen. Maar af en toe hebben we de indruk dat een enkeling die daar totaal geen last van heeft gehad nòg feller is en nòg meer haat in zich draagt. Is heidendom en haat naar de kerk synoniem? Haat tegen de kerk heeft een aantal, zich heiden noemende, mensen er toe gedreven stafkerken in Noorwegen in brand te steken.
Men vermoedt dat deze stafkerken gebouwd zijn volgens oude heidense stijl, voorzover daar sprake van kan zijn en versierd met heidense symbolen. Wie wint er iets bij het verbranden van deze bouwsels? Niemand! De mensen die het gedaan hebben zitten in de gevangenis. Een deel van hen is er tot hun verbazing is achter gekomen dat de meeste mensen het hen absoluut niet in dank hebben afgenomen, zowel christenen als heidenen. Eeuwenoud cultureel erfgoed is voor eeuwig en altijd verloren gegaan.
Zien we hier de gedachte van oog om oog, tand om tand? 'Zij' hebben 'onze' heiligdommen verwoest, dus nu verwoesten 'wij' die van 'hen'? Je komt een enkeling tegen die bij dit onderwerp over 'wij' en 'zij' spreekt. Ietwat vreemd, dunkt ons, als het gaat om iets dat al eeuwen geleden heeft plaats gevonden. De christenen hebben in veel gevallen hun godshuizen gebouwd op heilige heidense plaatsen. Gaan 'wij' die nu terug pakken door 'hun' kerken te verbranden? Doen 'wij' dan niet precies hetzelfde als wat we 'hen' verwijten?
ZWARTE SCHAPEN EN NÒG EEN REDEN OM SLACHTOFFER TE ZIJN
Hebben we het als mens nodig ons tegen een andere groep af te kunnen zetten? Hebben we een zwart schaap nodig om van alles de schuld te kunnen geven? Er is een periode in de geschiedenis die nog niet zo ver achter ons ligt. Toen meende een volk het recht te hebben een ander volk te mogen uitroeien, omdat... We hebben geen zin hier al die volkomen belachelijke redenen te gaan herhalen. En nog steeds komt het op meerdere plaatsen op onze aardbol voor dat er naar zwarte schapen gezocht en gewezen wordt en de ene groep de andere wil onderdrukken.
Begint deze en gene al boos te worden bij deze vergelijking? Wij vinden het óók niet leuk om voor fascist uitgemaakt te worden alleen maar omdat we asatru zijn. Het laatste is iets dat mensen die de Noordse Traditie als hun levensbeschouwing zien voor de kiezen kunnen krijgen. Ha, hebben we nog een groep erbij op wie we boos kunnen zijn. Al die lelijke kortzichtige mensen die niet verder kunnen kijken dan hun neus lang is en rechts-extremisme en asatru zo ongeveer gelijk stellen. Wat hebben we het als heidenen toch moeilijk in deze wereld waar zoveel verschillende groepen ons vals beschuldigen en onderdrukken. Onterecht uitgemaakt worden voor fascist is onaangenaam. Maar zolang er mensen zijn die, helaas, in het heidendom gronden voor rechts-extremistische ideeën menen te kunnen vinden en dit uitdragen, kunnen ook de mensen die wars zijn van dit soort zaken daar hinder van ondervinden. Dit maakt ons echter niet tot slachtoffer.
WAAROM SLACHTOFFEREN?
Wat kan bereikt worden met een slachtofferhouding? Verandert daar iets door? 'Afzetten tegen' kan z'n functie hebben. Voor pubers is het nodig zich tegen hun ouders af te zetten om zo hun weg naar volwassenheid te vinden om maar een voorbeeld te noemen. Maar waarom zou men zich af blijven zetten tegen het christendom, als men zijn weg gevonden heeft? Op bepaalde punten hebben we het allemaal misschien nog wel een beetje. Frigga gebruikt bijvoorbeeld met opzet het woord 'heiden' omdat de christenen verzonnen hebben dat heidenen ongelovigen zouden zijn. Dat levert nog wel eens leuke communicatiestoornissen op met Jehovagetuigen die langs de deur komen.
We willen toch allemaal dat we op onze eigen manier naast en met elkaar kunnen leven, of we nu atheïst, boeddhist, christen, moslim, heiden of wat dan ook zijn? Kan iemand ons uitleggen hoe dit te bereiken door op elkaar te schelden? Worden we als heidenen geloofwaardig in onze levensbeschouwing door de kerk te haten en door de christenen als zwart schaap te gebruiken? Wat kan bereikt worden met zo'n houding?; Iemand die zich een beetje in de geschiedenis verdiept kan het antwoord daarop vinden. Of gaan we als mensheid gewoon op de oude voet door? Kunnen we onze eigen identiteit alleen maar vinden door een ander naar beneden te halen? Word volwassen en doe normaal! We zijn toch niet voor niets heiden geworden? Willen we serieus genomen worden of niet?
We maken ons als heidenen langzaam maar zeker onze plek in deze maat-schappij eigen. Misschien gaat dit niet altijd zonder slag of stoot. Als we als heidenen rustig onze gang gaan en leven op de manier waarop wij het willen, komt men er vanzelf achter dat we bestaan en dat we 'eigenlijk heel gewone' mensen zijn. Tja, die kleine groep die er tegen zal blijven ageren? Die heeft het waarschijnlijk nodig een zwart schaap te hebben en als dat de heidenen niet zijn, vinden ze wel wat anders.
De kerk heeft eeuwenlang zijn uiterste best gedaan het heidendom uit te roeien, maar tot op de dag van vandaag is dat niet gelukt. Vele heidense sporen zijn terug te vinden in christelijke feesten en gebruiken. We zijn al jarenlang en met veel plezier overtuigd heiden. Wie het laatst lacht..................
