. Zonen van Östen, dus! Misschien bedoelde Moltke dit wel, maar dan had hij ook 'Østen sine sønner' kunnen vertalen.
De runensteen van Sperle
2. Vesterborg, renaissancegrafsteen met runeninscriptie
Deze steen is rechts in de muur van het voorportaal van de kerk te bezich-tigen. Tekst: anterig
De vertolking van de runeninscriptie van Vesterborg zou met anterig kunnen worden geduid als 'een rijke
geest' (Moltke geeft geen vertolking), maar liever geef ik de voorkeur aan mijn uitleg: 'Eriks geest/ziel (moge
hier rusten in vrede)'. Een deense tekst in runen dus (Eriks ånd) die blijk geeft van zijn geloof in de scheiding
van lichaam en geest na het aards bestaan en het voortleven van zijn ziel in het hiernamaals, het eeuwige leven.3
3. Sædinge, runensteen
Een typische zwedensteen uit de Rødbyfjord die in 1854 werd ontdekt. Hij staat in de tuin van Maribo Museum op Lolland. De tekst luidt:
1. þurui : kat : kauruan : stain : þansi : ??? : (kruk).
2. uiar : sin : ian : han : uas : ?? alra . triau ??...
3. sutrsuia : au(k) : suþr (tana) . minumsma
4. baidtr : hinuas
??? sutrsuia . ? uk
Vertaling: 'Thorvi (Thyre) liet deze steen bewerken voor haar echtgenoot Krog; en hij was de sterkste van alle enclave-zweden en de zuiddenen doodden hem, van de noorderlingen het beste. Hij was de '?uk' van de enclave-zweden'. N.B. '?uk' is óf 't einde (luk) of hun juk (åg).
4. Skovlænge, runensteen
Deze steen staat ook in de tuin van Maribo Museum. De tekst luitdt als volgt:
: astarþr : rasþi : stin : þasi.
: aftiR : iuta : faþur :
: sin : harþa :
: kuþan : þi/akn :
Vertaling: 'Astrad richtte deze steen op voor haar vader Jyde, een strijder van hoog aanzien'.
De runensteen van Skovlænge
5. Tillitse, runensteen van Eskil Sulkeson
Datering: tussen 1050 en 1150. De steen die roze van kleur is staat links vlak voorbij de ingang van het pad naar de kerk van Tillitse (westelijk van Dannemare en ten zuiden van Nakskov). De tekst luidt als volgt:
1. eskil : sulka : sun : let : res(a) : sten : þena : eft : sialfan : sik . emun
stanta . meþ . sten . lifiR . uittrint . su . iaR . uan . eskil
2. kristr . hialbi . siol . hans . aok . santa . migael
3. toki . risti . runaR . e(ftir) (.þ)(o)ru . stiubmoþur . sina . kunu . koþa
Vertaling: 'Eskil Sulkeson liet deze steen oprichten ter herinnering aan zichzelf. Deze herinneringsinscriptie die door Eskil is vervaardigd zal altijd blijven staan, terwijl de steen leeft. Mogen Christus en Sint Michaël zijn ziel tot hulp zijn. Toki kerfde de runen ter nagedachtenis aan zijn stiefmoeder Dora, een vrouw van hoge geboorte.'
De steen is door twee verschillende personen ingekerfd. Eskils steen is de enige in Denemarken die iemand memoreert die dan zelf nog in leven is en aan zichzelf herinnert. In Zweden zien we dit verschijnsel vaker. Hergebruik van runenstenen wordt algemener in Denemarken in de 13e en 14e eeuw.
De runensteen van Eskil Sulkeson
6. Stokkemarke, een relikwie-inscriptie op een loden huls
Datering: circa 1300. Het is een van de laatste runeninscripties van Dene-marken. Bewaarplaats: Nationaal Museum te Kopenhagen. De tekst luidt in het latijn: æpiskopus gisiko wat 'bisschop Gisike' betekent. Deze was van 1286 tot 1304 bisschop van Odense, waar naast Funen, Tåsinge, Ærø en Langeland ook de 'Sydhavsøerne' oftewel zuidzee-eilanden Lolland en Falster toe behoorden.
7. Tirsted, runensteen
Net als Tågerup (1) en Sædinge (3) ook weer zo'n zwedensteen uit de zweedse handelsenclave aan de Rødbyfjord. Te zien in de eerste ruimte na de ingang van het Nationaal Museum in Kopenhagen. De tekst luidt:
asraþraukhiltuxR
raisþudtain þansi
aftfraþrantisin
sinianhanuasþa faink
uaiRa
ianhanuarþtauþrasua
þiauþu aukuasfurs
ifrikisiaþiþaaliRuikikaR
Vertaling: 'Asrad en Hildvig (?) richtten deze steen op voor hun bloedverwant Frede (?) maar hij was toen een verschrikking voor de mens en hij vond de dood in Zweden en was nummer één in Fregge's (?) schare (?), daarna (?) alle vikingen'. (Ze werden verslagen op de Fyrrisvlakte.)
8. Bregninge (Lolland), runensteen
Deze steen bevindt zich in het Nationaal Museum in Kopenhagen. De tekst luidt:
sunar : tuka : haklaks : sun : (si)n : auk : (a)s(a) : karþi : kubl : þusi : aft : tuka
Vertaling: 'Ase vervaardigde deze inkervingen ter nagedachtenis aan Toke, haar zoon en die van Toke Haklangsson'.
9. Slemminge (Lolland), huidschraper of vleesmes van rendiergeweitak
Slemminge ligt ten zuiden van Sakskøbing. Tekst: witrng (5 runen). Is dit de naam van de eigenaar of van het voorwerp? De rendiertak kwam tevoorschijn in 1943 in een turfkneedmachine. Een oernoordse tekst, dus zeer oud (4e eeuw?). De ruitvormige ng-rune kan voor zijn naam staan: ingwaR (inguz is de god Ing van de vruchtbaarheid). In Zweden komt de mansnaam Ingvar veel voor, net als in Nederland de meisjesnaam Ingrid 'goddelijke rijdster'. We zouden dus voluit witring(w)aR kunnen lezen.4
10. Femø, bracteaat 45
Te vinden in het Nationaal Museum in Kopenhagen. Datering tussen 500 en 650. De tekst luidt: ekfakaRf wat 'Ik schreef Fak' betekent.
11. Sønder Kirkeby (Falster), runensteen waarbij Thor wordt aangeroepen
Bewaarplaats: Nationaal Museum Kopenhagen. De tekst luidt:
[?]?sur : sati : stin : / þinsi : haft : ask(u)... : / bruþur : sin : ian : ...urarþ : tuþr : a : ku... - (Dan volgt er met bindrunen:) þur : uik[i : r]unaR [:]...
Vertaling: 'Sasser (?) plaatste deze steen ter nagedachtenis aan zijn broer Asgote(?). Maar hij vond de dood op Gotland (?). - Thor wijde [deze] runen!'
Dezelfde zin is te vinden op de voorchristelijke runensteen van Glavendrup op Funen: þur . uiki . þasi . runaR.5
12. Åstrup (Falster), mesheft
In Maribo Museum op Lolland is dit mesheft te bezichtigen. Het is tevoorschijn gekomen bij een opgraving in Moseby. In wezen is er slechts sprake van een kleine beenplaat bij het heft. Deze bevat het begin van de engelengroet: aue : ma 'ave Maria' (gegroet Maria).
LANGELAND
13. Rudkøbing, kerkklok
De kerkklok in Rudkøbing moet een runeninscriptie hebben gehad, maar wat deze vertelde weten we niet. De klok is verloren gegaan en de inscriptie is niet overgeleverd.6
TÅSINGE
14. Bregninge, grafsteen met runeninscriptie
De grafsteen is ter plaatse in de kerk te bezichtigen. De tekst luidt als volgt:
+ suen : sa
zærsuæn : ligærhæunde : helge
diakææn : ri
stæmek : mæstær : bo : gyorþæmk : :
Vertaling: 'Sven Sasserzoon ligt hieronder. Helge de diaken kerfde mij in, meester Bo heeft mij vervaardigd.'
De inscriptie vertelt dat diaken Helge degene is geweest die het ontwerp voor de inscriptie heeft gemaakt en dat meester Bo, die steen- en beeldhouwer was, de steen heeft vervaardigd.7
FUNEN
15. Svendborg, mes met runentekst
Dit mes is te zien in het Nationaal Museum in Kopenhagen. De tekst luidt in vertaling: 'Karl sneed in dit heft, Aræ verlengde de steel' (door het blad erop te zetten). Karl heeft de n-rune voor de ka in læ(k)æþe 'verlengde' weggelaten.
16. Sørup, runensteen
Ook deze runensteen is te bezichtigen in het Nationaal Museum in Kopenhagen. Een regelrecht 'romaanse' leeuw is te vinden op deze opmerkelijke steen; de inscriptie valt niet makkelijk te begrijpen. Anders Bæksted was van mening dat de steen moet worden opgevat als 'een grap uit latere tijd', misschien heeft hij gelijk, zo Moltke.8
17. Egense, doopvont
Deze doopvont bevindt zich in de plaatselijke kerk. De tekst luidt:
astret : ikkrei : filius
Het middelste woord is de latijnse tweede naamval van de mansnaam Jakreus. Men moet dan de voorste k als a lezen. Men leze: 'Astrid, I's zoon (maakte de doopvont).'
Behalve over de opmerkelijke naam van de vader kan men zich verwonderen over die van de zoon (de t aan het eind). Je zou eerder een þ verwachten zoals bij astarþr 'Astrad' op de runensteen van Skovlænge (4) op Lolland.
18 - 26. wierookvaten
Zuid-Funen is een echt wierookvatengebied. De nummers 18 tot en met 25 zijn te zien in het Nationaal Museum in Kopenhagen. De tekst van nummer 18 uit Hesselager luidt:
+ mæstær : iakop : ryþ : afsinnæbuuhr : gøræ : mik : gesus krist
Vertaling:'Meester Jakob Rød uit Svendborg heeft mij gemaakt. Jezus Christus.'
Nummer 19 uit Kullerup heeft de inscriptie:+ gesus krt 'Jezus Christus'.
Het wierookvat nummer 20 uit Lunde heeft als tekst:
magis : tær : iakobus : ruffus : fabær : me fecit
Vertaling: 'Meester Jakob Rød, smid, heeft mij vervaardigd.' Zie in verband hiermee ook het wierookvat van Fåborg (25).
Op het wierookvat van Stenstrup, nummer 21, staat : mik : iækop : rolut
Vertaling: 'mij maakte Jakob Rød'.
Wierookvat nummer 22, uit Ollerup, heeft de volgende tekst: magistær : iakobus : me fecit : toke : køptæ mik : mariia
Vertaling: 'Meester Jacob heeft mij vervaardigd. Tåge kocht mij, Maria (zegene).'
Uit Ulbølle komt wierookvat nummer 23 met een lange tekst in runen:
+ mæs[tær iakop ry]p : gørþæ : mik : han : gifær : mik : þæn
+ hæl : rik . k???????tkr . kær : hus : rkø : mærutæ : siul : guþ : sihnn :
þæn : mik : kørþæ : aue mariagrasia : plena : domin : tikum .
bentik : ta tu : in : mleri : ibus : ebmyæflnhi
Vertaling: 'Meester Jakob Rød heeft mij vervaardigd. Hij heeft mij [aan een of andere kerk] voor zijn dierbare echtgenote Merutes' ('Meretes') ziel. God moge diegene zegenen die mij maakte. Heil aan Maria, vol van genade, de Heer zij met U, U welgezegende onder de vrouwen (engelengroet).
Nummer 24 uit Hundstrup heeft als tekst enkel: magistær røþ dat 'Meester Rød' betekent.
Het wierookvat nummer 25, uit Fåborg, heeft als tekst:
magistær : iakobus : ruffus : fabær : me feciþ : guþ : si
Vertaling: 'Meester Jacob Rød, smid, heeft mij vervaardigd; God zegene'.
In tegenstelling tot de acht eerder vermelde voorwerpen bevindt wierookvat nummer 26 uit Heden zich in Odense Museum. De latijnse tekst luidt:
magistær : røþ : kras : dabor : toto : diæ : sikue : ago : kotidie
Vertaling: 'Meester Rød, morgen zal mij de hele dag gegeven worden, en zo doe ik dagelijks'.
27. Helnæs, runensteen
Deze steen is te zien in het Nationaal Museum in Kopenhagen. De tekst luidt:
rHuulfRsatistainnuRa . KuþiaftkuþuMutbruþur .
sunusintruknaþu (??, 6 à 7 runen) äuaiRfiþi
Vertaling: 'Rudolf, de tempelpriester van de landtongbewoners, plaatste deze steen ter nagedachtenis aan Gudmund, de zoon van zijn broer ... ze verdronken ... Åver heeft de runen ingehouwen en beschilderd.'
28. Sønderby, runensteen
Deze runensteen is te vinden in Jægerspris op Seeland, tussen Isefjord en Roskilde Fjord in Noord-Seeland dat vanuit Kopenhagen te bereiken is via Ballerup, Frederikssund. Op de steen staat þauriAþ of þaurihþ (met de oudnoordse hagal-rune).
Gaat het hierbij om een naam (Thored, afgeleid van het oudere þorhæiþR) òf betreft het een overgangssteen naar de middeleeuwen, vergelijk þuriuþ zoals op de runensteen van Hällstad in Västergötland, zo Moltke.9
29 - 30. Kragehul mose
Beide vondsten zijn in een moeras gevonden, maar beide zijn verloren gegaan. Nummer 29 was een hoorn en nummer 30 een houten schijf.
31. Kragehul mose, stomp van een mesheft
Dit voorwerp is te bezichtigen in het Nationaal Museum in Kopenhagen. Datering: tussen 350 en 550. Men leze van rechts naar links: uma bera(rest van een mansnaam die eindigt op -bera).
32. Kragehul mose, lansheft met runen op vijf stompen
Te vinden in het Nationaal Museum in Kopenhagen en de tekst is als volgt:
ekerilaRasugisalasmuhahaitegagagaginugahe...lija...hagalawijubi?...
Vertaling: 'Ik, Asgisls eril heet muha'of: 'Ik, de eril, heet Asgisls muha'. Dan volgt de bezweringsformule ga ga ga, daarna het versterkende woordje ginu, zoals in ginnheilagr 'hoogheilig' en hagala is de vierde naamval van hagel en wiju betekent 'ik wijd'.
33. Flemløse, runensteen 1
Te vinden in Jægerspris en te vergelijken met Sønderby, nummer 28. Datering: relatief vroeg in de vikingtijd, 9e eeuw. De tekst luidt:
AftruulstätR . (st)AinsAsiisuAsnu . Rakuþisatusu(niRaftiR) . (äuaiRfaaþi)
Vertaling: 'Ter nagedachtenis aan Rudolf die tempelpriester van de landtongbewoners is geweest staat hier deze steen; zijn zonen hebben deze geplaatst. Åver heeft die ingehouwen en beschilderd.'
34. Flemløse, runensteen 2
Ook deze steen is te zien in Jægerspris. De tekst is als volgt: ruulfRsis (roulv 'Rudolf') met daarachter een palindroom, een woord dat in beide richtingen kan worden gelezen: sis. Men denke ook aan het nederlandse redder en parterretrap, alsook aan de zweedse runensteen van Kylver op Gotland.10 De tekst heeft een magische, waarschuwende betekenis.
35. Ørsted, beeldsteen met runen
In de zuidelijke muur van het schip van de kerk is deze in hard graniet gehouwen steen te vinden. De tekst luidt:
æskil i karþi skar samson han tarab tiur
Vertaling: 'Eskil in Gård ('Gaard') sneed Samson, hij doodde het dier (de leeuw).'
Het betreft een verhaal uit het Oude Testament. De aanbrenger van de runen sneed staat er; kerven zal ook moeilijk gaan want hij moest de leestekens in hard graniet houwen!
36. Køng, bronzen beeldje met runen
Op de rug van dit beeldje, te bezichtigen in het Nationaal Museum in Kopenhagen, dat zo'n tien centimeter hoog is, staan twee runen: de ng-rune en de o-rune. De ng-rune is een vertikaal streepje met bovenin de ruitvorm (ingwaz 
). Oernoords dus!
Hetzelfde symbool vind je in het retisch (noordetruskisch) alfabet gezien de vondst van Lugano, Zwitserland. Runen komen deels uit het etruskisch: 
b, l, m en s; voorts
(die staan daarin niet voor w, g, ng en d maar voor r, t, o, s).
37. Køng, kruiswegstatiesteen met runen
Deze steen van kalkzand is in de kerk van Køng te zien. Op de steen staat een reliëf dat het dragen van het kruis en de gang naar Golgotha ('schedelplaats') in Jeruzalem weergeeft, waarbij een groot deel van de runen door middel van een bijl of mes is verdwenen. Dit wellicht tengevolge van een reformatie-razernij. Alleen de eerste vier runen zijn behouden kotæ, mogelijk volgt daarna een s.
38. Ørbæk, runensteen
Deze steen is helaas verloren gegaan, maar hij is wel beschreven. De tekst luidt:
[k]uþ(u)friþR : (raist of rist) (a)ft : þiaubur(k)
Vertaling: 'Gudfred (?) kerfde de runen ter nagedachtenis aan Thjofborg (?).'
39. Avnslev, runensteen
Ook deze steen is verdwenen, maar wel beschreven. De tekst is als volgt:
..[st](ät)RstAin sAsisAtiru...
...kArþiAuk ruul(fR)...
Vertaling: 'Ter nagedachtenis aan N.N. (staat hier) deze steen; Ro... plaatste [deze ter memorie]; n.n.n en Roulv vervaardigden [het monument].'
40. Revninge, een gouden amuletvingerring met runen
Dit voorwerp is afkomstig van het riddergoed Lundsgård vlak onder Kerteminde aan de Grote Belt en derhalve ook wel de Lundsgårdring genoemd. Deze bevindt zich in het Nationaal Museum te Kopenhagen. De tekst luidt: arota aglagala laga
Het begrip agla is het sterkste krachtwoord van de Middeleeuwen, een tover- of waarschuwingswoord. Men is van mening dat agla is gevormd uit de vier beginletters van het hebreeuwse attah gibbor leolam adonai hetgeen betekent 'Gij zijt sterk in eeuwigheid, Heer'. Wellicht is arota het griekse areté, in het latijn virtus.
41. Rønninge, runensteen
Deze steen staat in Rønninge. De tekst luidt:
suti . sati . stain . þansi . aft
ailaif . bruþur . sin . sun . äskaus
rauþum . skialta
Vertaling: 'Sote plaatste deze steen ter nagedachtenis aan zijn broer Elev, zoon van Asgot Roodschild ('met het rode schild').'
42. Allerup, runensteen
De steen is verloren gegaan, maar de tekst is bekend. Deze luidt:
... sun : þolfs : han : hanti : stin : þansi : a : ...
... sati : aft : faþur [: o](k) : moþor : (t)on(o)
Vertaling: 'N.N., Tholvs zoon, hij nam deze steen in ... en plaatste die ter nagedachtenis aan zijn vader en zijn moeder Tonne (?).'
43. Killerup, bracteaat 35
Het bracteaat is te vinden in het Nationaal Museum in Kopenhagen. Tekst: undR (vier runen).
44. Odense, loden plaat met runen
Dit voorwerp is in het Odense Museum te bezichtigen. De tekst luidt als volgt:
+ (u)nguensine : pr(i)nsin(e)sal : kotolon
anakristi : anapisti(k)ard??r : nardiar
: ipodiar : kristus uinkit kristus reg
net : kristus imperat . kristus ab omni
malo me asam . hik et ubikue .
+ khorda . + inkhorda + khordai
+ agla + anguis kristi signet me +
Het laatste gedeelte laat zich als volgt vertalen: 'Christus zegeviert, Christus regeert, Christus gebiedt, bevrijd mij, Åse, van alle kwaad, laat het kruis van Christus over mij zijn, Åse, hier en overal, U bent sterk (machtig) in eeuwigheid, Heer + het bloed van Christus zegene mij +.'
Åse is de zieke persoon die lijdt. De loden plaat werd gevonden op het Sint Knudskerkhof in Odense. De runentekst bevat toverwoorden als die van Revninge (40).
45. Odense, weefgewicht
Het weefgewicht is te vinden in het Odense Museum. De inscriptie is in 1957 ontdekt. De tekst luidt: þlunl(bk)i(i) + l (of: u) nkþr(u)k(s)þ
46. Bolbro, bracteaat 38
Dit bracteaat is te bezichtigen in het Nationaal Museum in Kopenhagen. De tekst luidt: Rlut : eaþl LauR
47. Vimose, zwaardbeslagring
Datering: tussen 250 en 300. De zwaardbeslagring is te zien in het Nationaal Museum in Kopenhagen. De tekst luidt:
mariha iala
makija
Het woord mari betekent 'vermaard', 'beroemd' en makija betekent 'zwaard' (vierde naamval). De mansnaam luidt Alla.
48. Vimose, schaaf
De schaaf is te bezichtigen in het Nationaal Museum in Kopenhagen en wordt gedateerd tussen 100 en 300. De tekst aan de bovenkant luidt:
talijo
gisaioj : wiliR (:) hlao(s)??
tk(bi)s : hleuno : an? : r(e)gu
Het woordt talijo betekent schaaf.
49. Vimose, kam
Deze kam is te vinden in het Nationaal Museum in Kopenhagen.De tekst luidt: harja (de mansnaam van de eigenaar Harja).
50. Vimose, gesp
De gesp is te zien in het Nationaal Museum in Kopenhagen. De tekst luidt:
aadagasu
laasauwija
a(n)sau wija kan men als volgt duiden: 'Ik wijd aan de ase (god).' Op dezelfde wijze kan men de daarvoorstaande namen lezen: A(n)dag en A(n)sula.
51. Glavendrup, runensteen waarbij Thor aangeroepen wordt
Vlakbij het dorp Glavendrup ligt een bos met daarin een 60 meter lang monument van stenen in de vorm van een schip. Aan de westkant van de steven is een steen te zien die aan drie zijden is beschreven. De steen dateert van na 900, uit het begin van de 10e eeuw. De tekst luidt als volgt:
1) abraknhiltr . sa
ti . stainþänsi . auft
ala . sauluakuþa
uia l(i)þshaiþuiarþanþia
kn
2) abala . suniR . karþu
kubl . þausi . aft . faþur
sin. auk häns . kuna . auft
uar . sin . in . suti . raist . run
aR . þasi . aft . trutin . sin
þur . uiki . þasi . runaR
3)
abat . rita . sa . uarþi . is . stainþansi
ailti . iþa aft . änän . traki
Dit alles betekent:
1) 'Ragnhild plaatste deze steen ter nagedachtenis aan Alle, de tempelpriester van de Sølvingers, een strijder van hoog aanzien uit de plaatselijke schare.'
2) 'De zoons van Alle hebben dit herdenkingsmonument neergezet ter nagedachtenis aan hun vader en zijn echtgenote (deed dat) voor haar man; maar Sote houwde deze runen in voor zijn heer. Moge Thor deze runen zegenen'.
3) 'Tot een angsthaas moge degene worden die deze steen verwijdert en ter memorie aan een ander persoon wijdt'.
De runensteen van Glavendrup
