De Gylfaginning spreekt op dat punt van nog meer nornen. Bij ieder kind dat geboren wordt, komt een norn op bezoek die het leven van dit kind vorm geeft. Deze nornen hebben niet allemaal dezelfde voorouderlijke lijn, sommige zijn van goddelijke oorsprong, anderen behoren tot het ras der elfen of dwergen. Gangleri stelt vast dat het allemaal nogal oneerlijk is, want deze dames kunnen zomaar bepalen hoe het leven van iemand verloopt: lang, vruchtbaar, voorspoedig of maar een beetje of niets van dit alles . De Hoge heeft daar een eenvoudige verklaring voor. Als de nornen van goede afkomst zijn dan vormen ze goede levens, voor het pech in de levens van sommige zijn kwaadaardige nornen verantwoordelijk. ²

In de heldenliederen komen we deze wat minder vriendelijk norn-variatie tegen, bijvoorbeeld in de Reginsmál 2: ...slechte nornen beschikten mijn lot, dat ik in het water moest waden, of de Hamðismál 28 en 29: ...mij hitsten de nornen de bloedsband te breken door bittere moord en ...sterven wij heden of morgen niemand ziet de avond na der nornen woord! Ook Fáfnismál 14 geeft niet bepaald een opgewekt beeld van de nornen: Voor spitse kaap zal Nornenspreuk u treffen, domme dwaas!...

GRIJSTINTEN
Dat klinkt allemaal een beetje als 'helaas pindakaas'. Nou is dat in mijn ogen wel een gezonde heidense inslag, maar toch.......... We weten dat de Snorri christen was en het kan zijn dat zijn verhalen gekleurd zijn door een christe-lijke denkwijze. Er is sowieso een verschil in hoe wij nu denken en hoe onze germaanse voorouders vele eeuwen geleden dachten. Bij moderne uitleg over het germaanse begrip lot zien we toch duidelijk dat van verantwoording voor het eigen leven wordt uitgegaan en ook wetenschappers die over de germaanse levensvisie schrijven noemen het belang dat gehecht wordt aan het nemen van verantwoordelijkheid.

Op mij komt het dan vreemd over om te zeggen dat de Drie Nornen, of welke andere norn dan ook, ons leven (voor)bestemmen of dat zij bepalen dat een leven prettig of onprettig verloopt. Er bestaat goed en er bestaat kwaad net zoals als licht en donker bestaan. Ik geloof niet in een, absolute, tweedeling in goede of slechte nornen. Daarom werpt de opmerking van Freya Aswynn licht op deze zaak: 'Although the Norns shape the fate of men, they do not necessarily create it.'³

DE KLOK TIKT DOOR
De Drie Nornen, Urd, Werdandi en Skuld belichamen de drie aspecten van tijd: heden, verleden en toekomst, welke ook de betekenis van hun namen is. Aswulf vertaald de namen als volgt: 'wat is geworden', 'wat in wording is' en 'wat zal/moet worden'.⁴ Het verleden vormt mede het heden en beide samen geven een aanzet voor wat gaat/kan komen. In germaanse talen zijn hulpwerk-woorden nodig om de toekomstige tijd van werkwoorden te vormen. Zou dit een gevolg zijn van de denkwijze over de drie tijdsaspecten? Het is wel opvallend.

Uit het sprookje van Doornroosje kennen we de goede feeën die goede wensen komen brengen voor de het pasgeboren meisje. Een fee is niet uitgenodigd. Ze verschijnt toch om wraak te nemen en voorspelt de dood van het prinsesje. Afhankelijk van welke versie van dit sprookje gebeurt dit op vijftien- of zestienjarige leeftijd, doordat zij zich aan het spoeltje van een spinnewiel prikt of dat ze gestoken wordt door en weefspoel. Een fee heeft nog geen wens uitgesproken. Zij kan de vervloeking niet ongedaan maken maar wel veranderen. Zien we in dit sprookje een overblijfsel van het aloude germaanse geloof in nornen?

HET LOT
Van de Drie Nornen wordt gezegd dat zij het lot spinnen of weven. Fáfnismál 29 verhaald dat '... het web der nornen de wereld bedekt'. En Helgakviða Hundingsbana II, strofe 3 en 4 vertellen hoe draden gespannen worden, de draden van het noodlot, en vastgemaakt aan het hemelgewelf.

Zij draaiden met kracht de draad van 't noodlot voor wie in Bralund burchten braken; zijn spanden uit een snoer van goud en hechtten het midden aan 't hemelgewelf.

In oost en west zij 't eind verborgen daar tussen lag het land des konings; en de Norne bond naar 't noorden heen een derde band duurzaam en sterkt.

Simpel gezegd, naar mijn mening, is het lot een natuurwet, een mechanisme dat zijn werk doet, een mechanisme dat op een of andere manier wat structuur in de chaos brengt. Ik ben en blijf zo eigenwijs te denken dat ik mijn eigen leven vorm geef. Natuurlijk zijn er allerlei zaken die daar van invloed op zijn, zoals familie en leefomgeving om een paar dingen te noemen. De Drie Nornen zijn voor mij zeg maar 'neutrale oerkrachten'. Zij rangschikken het materiaal (de draden) dat wij aan hen geven. Dat materiaal bestaat uit onze woorden en daden. Het grootste gedeelte van de tijd zijn we daar niet bewust mee bezig, we leven gewoon ons leven. Zouden we kunnen stellen dat we bij het uit-oefenen van magie heel bewust en doelgericht materiaal aan de Drie Nornen geven om in het web te weven?

TEN SLOTTE
Zullen we, aan het eind van dit artikel, onze verbeeldingskracht eens aan het woord laten en het lot en de Drie Nornen omschrijven met geheel eigentijdse symboliek? De bron van Urd is een databank waar onnoemelijk veel informatie ligt opgeslagen. De Drie Nornen zijn de beheersters van deze databank. Ik zie ze al zitten achter een immens grote computer, alle drie hun eigen toetsen-bordje. Of zouden ze beschikken over laptopjes die rechtstreeks in verbinding staat met de hoofdcomputer. De informatie die binnenkomt wordt door de dames keurig gerangschikt en in de juiste map geplaatst. Kunnen ze het als het nodig is allemaal zo terugvinden. Hoe groot is die computer? Het aantal terrabytes is waarschijnlijk niet te tellen. Wat wil je als je de geschiedenis van de Negen Werelden en al haar bewoners er in op wilt slaan.

Hoe zouden ze de informatie binnenkrijgen? Via het internet of sms-berichtjes op hun mobiele telefoons. Ze zijn vast op de hoogt van de allerlaatste mogelijkheden op digitaal en elektronisch gebied. Ze beschikken natuurlijk over computerprogramma's die geheel zijn aangepast aan hun wensen. Ze krijgen een sms-berichtje dat er een nieuw leventje op stapel staat. Als gevolg van dit bericht begeeft een van de dames, laten we zeggen Werdandi, zich naar de computer. Zij opent het programma 'Nieuw Leven' voert de gegevens in en geeft het programma opdracht de databank te doorzoeken op de benodigde feiten.

Bronnen:

• Op zoek naar een heidens ethiek - Aswulf
  Artikel in kwartaaltijdschrift 'Balder', Het Rad, Leiden, Ostara 2001
• Edda, Goden en heldenliederen uit de Germaanse Oudheid - vertaling Jan de Vries
  Ankh-Hermes, Deventer 1994, negende druk
• Northern Mysteries and Magick - Freya Aswynn
  Llewellyn, St. Pauls, Minnesota, USA 1998
• Teutonic Religion - Kveldulf Gundarsson
  Llewellyn, St. Pauls, Minnesota, USA 1993
• Het groot sprookjesboek - verzameld door Renée van Walcheren
  Mertens & Stappaerts, Amsterdam - Antwerpen 1953
• De sprookjes van Grimm - vertaald door M.M. de Vries-Vogel
  Uitgeversmaatschappij W. de Haan N.V., Utrecht