Hoewel Heimdal een god is die op verschillende plaatsen in de literatuur genoemd wordt, is hij niet het soort god dat bekend is om de avonturen die hij beleeft. Zo ongeveer de enige uitzondering hierop vormt de Rigsthula of het lied van Rig. Hierin wordt verteld hoe Rig (Heimdal) naar Midgard komt en bij drie verschillende echtparen verblijft. Hiermee wordt hij de vader van de verschillende standen van de mensen: de knechten, de vrije mannen en de leiders. Aan het eind van het lied begint hij tevens één van de leiderszonen te onderwijzen. Heimdal wordt dan ook wel de leraar van de mensen genoemd.

Maar de belangrijkste taak die Heimdal te vervullen heeft is toch wel het bewaken van de regenboogbrug. In de Lokasenna (48)¹ bespot Loki Heimdal door te zeggen:

Zwijg toch, Heimdal
u heeft het lot
een schandlijk leven beschoren:
met een smerige rug
moet gij steeds maar door
als wachter der goden waken.

Het lijkt er dus op dat Heimdal continu op wacht staat. Toch zijn er aanwij-zingen in andere liederen waaruit blijkt dat hij soms niet bij de brug aanwezig is. In de Thrymskvida is hij bijvooorbeeld aanwezig bij het overleg van de goden, en in de Grimnismal staat vermeld dat hij vrolijk mede drinkt in zijn hal, Himinbjorg. Het lijkt er dus op dat zelfs de poortwachter van de goden tijd heeft voor ontspanning.

Als wachter is Heimdal bijzonder geschikt voor zijn taak. Hij heeft namelijk een absoluut gehoor, waardoor hij het gras kan horen groeien. Mogelijkerwijs heeft hij hiervoor een oor opgeofferd. Zijn oor zou dan vervolgens onder Yggdrasil verborgen zijn, vergelijkbaar met het verhaal waarin Wodan zijn oog opofferde in ruil voor een slok van de bron van wijsheid.

Tot slot nog een kleine speculatie over het uiterlijk van Heimdal. Hij wordt vaak beschreven als de stralende Ase, de helderwitte Ase en de Ase met de gouden tanden. Deze associaties doen mij vermoeden dat Heimdal van oudsher een god van de zon is, of een god die met het zonlicht te maken heeft. En dat zou dan weer een verklaring kunnen zijn waarom hij altijd bij de regenboog-brug staat. Immers: geen zon, geen regenboog.

Bronnen

• Edda, Goden-en heldenliederen uit de Germaanse Oudheid - vertaling Jan de Vries
  Ankh-Hermes bv, Deventer 1994, negende druk